L-ଆକୃତିର ବା ଏକ ଚତୁର୍ଥାଂଶ ମୋଡ଼ ଥିବା ପାହାଚ 90° ଦିଗ ବଦଳାଏ। ଦୁଇ ସମାପ୍ତ ଚଟାଣ ମଧ୍ୟର ଉଚ୍ଚତା ଓ ଉଭୟ ଦିଗରେ ଉପଲବ୍ଧ ଜାଗା ମାପନ୍ତୁ। ଦୁଇ ଖଣ୍ଡର ଲମ୍ବରେ ମୋଡ଼ ଅଞ୍ଚଳ ମଧ୍ୟ ରହେ; ସେଗୁଡ଼ିକ କେବଳ ସିଧା ପାହାଚଗୁଡ଼ିକର ଆଡ଼ ଦୂରତାର ଯୋଗଫଳ ନୁହେଁ। ଚିତ୍ରରେ ନାମ ଦିଆଯାଇଥିବା ସନ୍ଦର୍ଭ ବିନ୍ଦୁ ଅନୁସାରେ ମାପନ୍ତୁ।
- ଉଚ୍ଚତା H
- ଦୁଇ ସମାପ୍ତ ଚଟାଣ ମଧ୍ୟର ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱ ଦୂରତା।
- ପାହାଚ ଖଣ୍ଡ 1ର ଲମ୍ବ L1 ଓ ପ୍ରସ୍ଥ W1
- ତଳ ଖଣ୍ଡର ଉପରୁ ଦେଖାଯାଉଥିବା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଲମ୍ବ ଓ ପ୍ରସ୍ଥ। ଲ୍ୟାଣ୍ଡିଂ ଥିଲେ ସିଧା ଅଂଶର ଲମ୍ବ L1 − W2।
- ପାହାଚ ଖଣ୍ଡ 2ର ଲମ୍ବ L2 ଓ ପ୍ରସ୍ଥ W2
- ଉପର ଖଣ୍ଡର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଆଡ଼ ଲମ୍ବ ଓ ପ୍ରସ୍ଥ। ଏହାର ସିଧା ଅଂଶର ଲମ୍ବ L2 − W1। ପ୍ରସ୍ଥ ଭିନ୍ନ ହୋଇପାରେ; ଉଭୟ ପାଇଁ ଗୋଟିଏ ସମାନ ପ୍ରସ୍ଥ ଧରନ୍ତୁ ନାହିଁ।
- ମୋଡ଼ର ପ୍ରକାର ଓ ଦିଗ
- ପାହାଚ ଚଢ଼ିବା ଦିଗରେ ଲ୍ୟାଣ୍ଡିଂ କିମ୍ବା ମୋଡ଼ର ପାହାଚ ଏବଂ ବାମ କିମ୍ବା ଡାହାଣ ବାଛନ୍ତୁ। ଦିଗ ବଦଳିଲେ ଉପରୁ ଦେଖାଯାଉଥିବା ଚିତ୍ର ଓଲଟିଯାଏ; ଏହା ଉପରୁ ଦେଖୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିର ଦିଗ ନୁହେଁ।
- ଏକକ
- ମିଲିମିଟର୍, ସେଣ୍ଟିମିଟର୍ କିମ୍ବା ମିଟର୍ ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତୁ; ନଚେତ୍ ଫୁଟ୍ ଓ ଇଞ୍ଚ ଦିଅନ୍ତୁ। ଫଳାଫଳରେ ଲମ୍ବ, ଡିଗ୍ରୀ ଓ ରାଇଜର୍ ସଂଖ୍ୟା ଅଲଗା ରହେ।
ଲ୍ୟାଣ୍ଡିଂ, ଡାହାଣ ମୋଡ଼ ଓ ଉପର ଚଟାଣଠାରୁ ଗୋଟିଏ ରାଇଜର୍ ତଳେ ଶେଷ ପାହାଚ ବାଛନ୍ତୁ। H = 2800 mm, L1 = L2 = 2960 mm ଓ W1 = W2 = 1000 mm ଦିଅନ୍ତୁ। ହିସାବ କରି ନିୟନ୍ତ୍ରଣରୁ 16 ରାଇଜର୍ ବାଛନ୍ତୁ। ଏହି ଉଦାହରଣରେ ମେଟ୍ରିକ୍ ଏକକ ବ୍ୟବହୃତ।
ପ୍ରତି ସିଧା ଅଂଶର ଲମ୍ବ 2960 − 1000 = 1960 mm। ପ୍ରତି ଖଣ୍ଡରେ ସାତଟି ସାଧାରଣ ପାହାଚ ଥିବାରୁ ପାହାଚ ପିଛା ଆଡ଼ ଅଗ୍ରଗତି 1960 ÷ 7 = 280 mm। ଲ୍ୟାଣ୍ଡିଂ ଅଲଗା ସ୍ତର; ଉପର ଚଟାଣକୁ ପହଞ୍ଚିବା ପାଇଁ ଶେଷ ଉଠାଣ ରହେ।
| ରାଶି | ମୂଲ୍ୟ |
|---|---|
| ମୋଟ ରାଇଜର୍ | 16 |
| ପ୍ରତି ରାଇଜର୍ର ଉଚ୍ଚତା | 2800 ÷ 16 = 175 mm |
| ସଂଖ୍ୟା ଦିଆଯାଇଥିବା ସାଧାରଣ ପାହାଚ | 7 + 7 = 14 |
| ଲ୍ୟାଣ୍ଡିଂ | 1; 1000 × 1000 mm |
| ପ୍ରତି ଖଣ୍ଡର ସିଧା ଆଡ଼ ଲମ୍ବ | 1960 mm |
| ପ୍ରତି ଖଣ୍ଡରେ ପାହାଚ ପିଛା ଆଡ଼ ଅଗ୍ରଗତି | 280 mm |
| ପ୍ରତି ଖଣ୍ଡର ଢାଲ | ≈ 32.01° |
| ଲ୍ୟାଣ୍ଡିଂର ଉଚ୍ଚତା | 8 × 175 = 1400 mm |
| ଶେଷ ସାଧାରଣ ପାହାଚର ଉଚ୍ଚତା | 15 × 175 = 2625 mm |
| ଉପର ଚଟାଣ | 16 × 175 = 2800 mm |
| ପ୍ରତି ଖଣ୍ଡର ସୁବିଧା ହିସାବ | 2 × 175 + 280 = 630 mm |
ଲ୍ୟାଣ୍ଡିଂ ମୋଡ୍ର ମୁଖ୍ୟ ଫଳାଫଳରେ ମୋଟ ରାଇଜର୍ ସଂଖ୍ୟା, ପ୍ରକୃତ ରାଇଜର୍ ଉଚ୍ଚତା ଏବଂ ପ୍ରତି ଖଣ୍ଡର ଆଡ଼ ଅଗ୍ରଗତି ଓ ଢାଲ ଦେଖାଯାଏ। ଉଚ୍ଚତା ସମାନ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଖଣ୍ଡର ଲମ୍ବ ବା ପ୍ରସ୍ଥ ଅସମାନ ହେଲେ ଆଡ଼ ଅଗ୍ରଗତି ଓ କୋଣ ଭିନ୍ନ ହୋଇପାରେ।
ଆଡ଼ ଅଗ୍ରଗତି ହେଉଛି ପାହାଚ ପିଛା ଭୂସମାନ୍ତର ଦୂରତା। ଢାଲ ହେଉଛି ଭୂସମାନ୍ତର ସହ କୋଣ: ଉଦାହରଣରେ atan(175 ÷ 280) ≈ 32.01°। ଏହି ଦୁଇଟି ମୂଲ୍ୟ ପାହାଚ ପଟାର ମୋଟେଇ, ବାହାରକୁ ନିକସିଥିବା ଧାର କିମ୍ବା ଷ୍ଟ୍ରିଙ୍ଗର୍ ପାଇଁ କାଠର ମାପ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରେ ନାହିଁ।
ସୁବିଧା କାର୍ଡରେ ରାଇଜର୍ ଉଚ୍ଚତା, ଆଡ଼ ଅଗ୍ରଗତି, ଢାଲ ଓ 2 × ରାଇଜର୍ ଉଚ୍ଚତା + ଆଡ଼ ଅଗ୍ରଗତି ବିଚାର କରାଯାଏ। ଏହାର ଲକ୍ଷ୍ୟ ପରିସର ଓ ସନ୍ଦେଶ ଆପ୍ର ଯୋଜନା ସୂଚନା; ଆପଣଙ୍କ ପ୍ରକଳ୍ପ ସ୍ଥାନୀୟ ନିୟମ ମାନୁଛି ବୋଲି ପ୍ରମାଣ ନୁହେଁ। ଉଦାହରଣର 630 mm କେବଳ ଗାଣିତିକ ଯାଞ୍ଚ।
ଉପର ହିସାବ ଉଦାହରଣ କେବଳ ଲ୍ୟାଣ୍ଡିଂ ପାଇଁ। ମୋଡ଼ର ପାହାଚ ବାଛିଲେ ଜ୍ୟାମିତି ଓ ପ୍ରସ୍ତାବିତ ରାଇଜର୍ ସଂଖ୍ୟା ବଦଳିପାରେ। ଏଠାରେ ମୋଡ଼ ପାହାଚ ମୋଡ୍ର ଇନ୍ପୁଟ୍ ଓ ଜ୍ୟାମିତି ବୁଝାଯାଇଛି; ଲ୍ୟାଣ୍ଡିଂର ସଂଖ୍ୟାଗୁଡ଼ିକ ଏହାର ହିସାବ ଉଦାହରଣ ନୁହେଁ।
- ଲ୍ୟାଣ୍ଡିଂ
- ମୋଡ଼ରେ ଥିବା ସମତଳ ଆୟତାକାର ସ୍ଥାନ; ସଂଖ୍ୟା ଦିଆଯାଇଥିବା ସାଧାରଣ ପାହାଚଠାରୁ ଏହା ଅଲଗା। ଆସୁଥିବା ଦିଗରେ ଏହାର ମାପ W2 ଓ ଯାଉଥିବା ଦିଗରେ W1। ଏହି ସ୍କ୍ରିନ୍ରେ ଲ୍ୟାଣ୍ଡିଂର ଗଭୀରତା ପାଇଁ ଅଲଗା ଇନ୍ପୁଟ୍ ନାହିଁ।
- ମୋଡ଼ର ପାହାଚ
- ମୋଡ଼ଟି ଭିନ୍ନ ଆକୃତିର ପାହାଚରେ ବାଣ୍ଟାଯାଏ। Pro² ସେଗୁଡ଼ିକର ଉପରୁ ଦୃଶ୍ୟ ଓ ଚାଲିବା ରେଖା ତିଆରି କରେ; ଗୋଟିଏ ଆୟତାକାର ଆଡ଼ ଅଗ୍ରଗତି ମାପ ମୋଡ଼ ପାହାଚର ସବୁ ଧାର ବୁଝାଇପାରେ ନାହିଁ। ଏହି ମୋଡ୍ର ମୁଖ୍ୟ ଆଡ଼ ଅଗ୍ରଗତି ଓ ଢାଲ ବିକଶିତ ଚାଲିବା ରେଖାକୁ ସୂଚାଏ।
- ମୋଡ଼ ପାହାଚର ସନ୍ତୁଳନ
- 0–100% ସନ୍ତୁଳନ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ମୋଡ଼ର ବିନ୍ୟାସକୁ ପାଖରେ ଥିବା ପାହାଚ ଖଣ୍ଡରେ କେତେଦୂର ବିସ୍ତାର କରିବ, ତାହା ବଦଳାଏ। ଏହା ଅପଚୟ ପାଇଁ ଅତିରିକ୍ତ ପରିମାଣ କିମ୍ବା ସରିଥିବା କାମର ଶତକଡ଼ା ନୁହେଁ। ବଦଳାଇବା ପରେ ଉପରୁ ଦୃଶ୍ୟ ଓ ପ୍ରତି ପାହାଚର ଆକୃତି ଦେଖନ୍ତୁ।
ଉପର ଚଟାଣ ସହ ସଂଯୋଗ ପାଇଁ ଦୁଇ ବିକଳ୍ପ ଅଛି। ‘ଚଟାଣ ସହ ସମାନ ସ୍ତର’ରେ ଶେଷ ସଂଖ୍ୟାଯୁକ୍ତ ପାହାଚ ଉପର ଚଟାଣ ସ୍ତରରେ ରହେ। ‘ଗୋଟିଏ ଉଠାଣ ତଳେ’ରେ ଉପର ଚଟାଣ ଅଲଗା ଶେଷ ପୃଷ୍ଠ ହୁଏ। ଏହା ସାଧାରଣ ପାହାଚର ସଂଖ୍ୟା ଓ ବଣ୍ଟନ ବଦଳାଏ।
ଲ୍ୟାଣ୍ଡିଂ ଥିଲେ ସମ୍ବନ୍ଧଟି ହେଉଛି: ରାଇଜର୍ = ସାଧାରଣ ପାହାଚ + ଗୋଟିଏ ଲ୍ୟାଣ୍ଡିଂ + ‘ଗୋଟିଏ ଉଠାଣ ତଳେ’ ବାଛିଥିଲେ ଉପର ଚଟାଣକୁ ଶେଷ ଉଠାଣ। ଉଦାହରଣରେ 16 = 14 + 1 + 1।
ଆପ୍ ପ୍ରଥମେ ରାଇଜର୍ ସଂଖ୍ୟା ପ୍ରସ୍ତାବ କରେ। − ଓ + ଦ୍ୱାରା ସମ୍ଭବ ଅନ୍ୟ ସଂଖ୍ୟା ବାଛିହେବ; ରିସେଟ୍ ଉପଲବ୍ଧ ଥିଲେ ପ୍ରସ୍ତାବିତ ସଂଖ୍ୟାକୁ ଫେରାଏ। ବିକଳ୍ପ ତୁଳନା ବେଳେ ଉପର ଚଟାଣ ସହ ସଂଯୋଗ ବିକଳ୍ପ ପୁଣି ଯାଞ୍ଚ କରନ୍ତୁ।
ଉପରୁ ଦୃଶ୍ୟରେ ମୋଡ଼ର ଦିଗ ଓ ସଂଖ୍ୟାଯୁକ୍ତ ପୃଷ୍ଠ ଦେଖାଯାଏ। ପାର୍ଶ୍ୱ ଦୃଶ୍ୟରେ ସେମାନଙ୍କର ଉଚ୍ଚତା ଓ ଉପର ଚଟାଣ ସହ ସମ୍ପର୍କ ଦେଖାଯାଏ। ଚାଲିବା ପଥ ଲ୍ୟାଣ୍ଡିଂରେ ଦିଗ ବଦଳାଇଲେ ମଧ୍ୟ ଲ୍ୟାଣ୍ଡିଂ ଗୋଟିଏ ସ୍ତରରେ ରହେ।
ପାହାଚ ବିବରଣୀ କାର୍ଡରେ ପ୍ରକୃତ ପୃଷ୍ଠ ଆକୃତିର ଶୀର୍ଷବିନ୍ଦୁ, ଧାରର ଲମ୍ବ ଓ ଭିତର କୋଣ ଥାଏ। ସିଧା, ଲ୍ୟାଣ୍ଡିଂ ଓ ମୋଡ଼ ପାହାଚର ଆକୃତି ଅଲଗା ଦେଖାଯାଏ; ସମାନ ଆକୃତିଗୁଡ଼ିକ ଏକାଠି ହୋଇପାରେ। ମୋଡ଼ ପାହାଚର ଭିତର ଓ ବାହାର ଧାରର ଲମ୍ବ ସମାନ ହେବା ଆବଶ୍ୟକ ନୁହେଁ।
କାଟିବା ଟେମ୍ପଲେଟ୍ ବନାଇବା ପୂର୍ବରୁ ଲେଆଉଟ୍ ବୁଝିବା ପାଇଁ ଚିତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତୁ। ସେଗୁଡ଼ିକ ସଦସ୍ୟର ମୋଟେଇ, ଯୋଡ଼ାଣି ବିବରଣୀ, କାଟିବା ପାଇଁ ଅତିରିକ୍ତ ଭାଗ କିମ୍ବା ଗଠନାତ୍ମକ ମାପ ଯୋଡ଼େ ନାହିଁ।
- ସମସ୍ତ ମାପ ଶୂନ୍ୟଠାରୁ ବଡ଼ ଓ ସମର୍ଥିତ ପରିସର ମଧ୍ୟରେ ହେବା ଦରକାର। ମୋଡ଼ ପାଇଁ ଜାଗା ରଖିବା ପରେ ପ୍ରତି ଖଣ୍ଡରେ ବ୍ୟବହାରଯୋଗ୍ୟ ସିଧା ଲମ୍ବ ରହିବା ଦରକାର।
- ପ୍ରତି ମାପ ଅଲଗା ଦେଖିଲେ ଠିକ୍ ଲାଗିଲେ ମଧ୍ୟ ସେମାନଙ୍କ ସଂଯୋଗ କାମ ନ କରିପାରେ। ଉପଲବ୍ଧ ଲମ୍ବ, ପ୍ରସ୍ଥ, ମୋଡ଼ ପ୍ରକାର କିମ୍ବା ରାଇଜର୍ ସଂଖ୍ୟା ବଦଳାନ୍ତୁ; ଚେତାବନୀକୁ ଜୋର କରି ଲେଆଉଟ୍ ଖାପ ଖୁଆଇବାର ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଭାବନ୍ତୁ ନାହିଁ।
- ସନ୍ତୁଳନ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କେବଳ ମୋଡ଼ର ପାହାଚ ପାଇଁ। ଲ୍ୟାଣ୍ଡିଂ ବାଛିଲେ ଏହା ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ।
- ଏହି ସାଧନ ଖର୍ଚ୍ଚ, ଭାର ବହନ କ୍ଷମତା, ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ମୁଣ୍ଡ ଉପର ଖାଲି ଜାଗା କିମ୍ବା ଅଞ୍ଚଳୀୟ ନିର୍ମାଣ ନିୟମର ଅନୁମୋଦନ ହିସାବ କରେ ନାହିଁ। ସେଗୁଡ଼ିକ ଅଲଗା ଯାଞ୍ଚ କରନ୍ତୁ।
ଏକ ଚତୁର୍ଥାଂଶ ମୋଡ଼ର ପାହାଚ ଓ L-ଆକୃତିର ପାହାଚ ଭିନ୍ନ କି?
ଏହି ପୃଷ୍ଠାରେ ଦୁଇଟି ନାମ ସମାନ 90° ଦିଗ ବଦଳକୁ ସୂଚାଏ। ଲ୍ୟାଣ୍ଡିଂ ଓ ମୋଡ଼ ପାହାଚର ଜ୍ୟାମିତି ଭିନ୍ନ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଏକେ ପୃଷ୍ଠାରେ ଦେଖାଯାଏ।
ଲ୍ୟାଣ୍ଡିଂ ବାଦ୍ ଦେଇ ଖଣ୍ଡର ଲମ୍ବ ଦେବି କି?
ନାହିଁ। ଚିତ୍ରରେ ଦେଖାଯାଇଥିବା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଖଣ୍ଡର ଲମ୍ବ ଦିଅନ୍ତୁ। ଲ୍ୟାଣ୍ଡିଂ ଉଦାହରଣରେ ପ୍ରତି 2960 mm ଲମ୍ବରେ 1000 mm ମୋଡ଼ ଜାଗା ରହିଛି; ସାଧାରଣ ପାହାଚ ପାଇଁ 1960 mm ବାକି ରହେ।
ଲ୍ୟାଣ୍ଡିଂ ଉଦାହରଣକୁ ମୋଡ଼ର ପାହାଚର ମାପ ପାଇଁ ବ୍ୟବହାର କରିପାରିବି କି?
ନାହିଁ। ଲ୍ୟାଣ୍ଡିଂ ଓ ମୋଡ଼ ପାହାଚ ମୋଡ଼କୁ ଭିନ୍ନ ଭାବେ ବାଣ୍ଟନ୍ତି। ଏହି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଉଦାହରଣ ଲ୍ୟାଣ୍ଡିଂ ପାଇଁ; ମୋଡ଼ର ପ୍ରକାର ବଦଳାଇଲେ ପୁଣି ହିସାବ ହୋଇଥିବା ଚିତ୍ର ଦେଖନ୍ତୁ।
- ଏକ ଚତୁର୍ଥାଂଶ ମୋଡ଼ର ପାହାଚ ଓ L-ଆକୃତିର ପାହାଚ ଭିନ୍ନ କି?
- ଏହି ପୃଷ୍ଠାରେ ଦୁଇଟି ନାମ ସମାନ 90° ଦିଗ ବଦଳକୁ ସୂଚାଏ। ଲ୍ୟାଣ୍ଡିଂ ଓ ମୋଡ଼ ପାହାଚର ଜ୍ୟାମିତି ଭିନ୍ନ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଏକେ ପୃଷ୍ଠାରେ ଦେଖାଯାଏ।
- ଲ୍ୟାଣ୍ଡିଂ ବାଦ୍ ଦେଇ ଖଣ୍ଡର ଲମ୍ବ ଦେବି କି?
- ନାହିଁ। ଚିତ୍ରରେ ଦେଖାଯାଇଥିବା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଖଣ୍ଡର ଲମ୍ବ ଦିଅନ୍ତୁ। ଲ୍ୟାଣ୍ଡିଂ ଉଦାହରଣରେ ପ୍ରତି 2960 mm ଲମ୍ବରେ 1000 mm ମୋଡ଼ ଜାଗା ରହିଛି; ସାଧାରଣ ପାହାଚ ପାଇଁ 1960 mm ବାକି ରହେ।
- ଲ୍ୟାଣ୍ଡିଂ ଉଦାହରଣକୁ ମୋଡ଼ର ପାହାଚର ମାପ ପାଇଁ ବ୍ୟବହାର କରିପାରିବି କି?
- ନାହିଁ। ଲ୍ୟାଣ୍ଡିଂ ଓ ମୋଡ଼ ପାହାଚ ମୋଡ଼କୁ ଭିନ୍ନ ଭାବେ ବାଣ୍ଟନ୍ତି। ଏହି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଉଦାହରଣ ଲ୍ୟାଣ୍ଡିଂ ପାଇଁ; ମୋଡ଼ର ପ୍ରକାର ବଦଳାଇଲେ ପୁଣି ହିସାବ ହୋଇଥିବା ଚିତ୍ର ଦେଖନ୍ତୁ।